béla 1 bela; 2 memperjuangkan
mbélani membela;
béla sungkawa berduka cita;
béla tampa salah paham
belacak KN hewan seperti kucing agak besar
belah 1 pecah, potong; 2 nama utk menyatakan bilangan setengah ratusan/ribuan seperti karo belah 150 ‘seratus lima puluh’
dibelahi diikati sebelah-sebelah;
telu belah 250;
apat belah k 350;
karo belah éwu 1.500
belah banten KN baju belah dada, nama baju utk pria
belah ina KN kemaluan wanita
belah kedhaton KN gigi bagian depan yg atas renggang
belah, belahan, pambelah dayung
belak, belaken KN sakit bisul, sakit bubul
bélan dl suka, hobi
belang belang
belang buntal berbeda warna
amlas asih ar belas kasihan, memelas
balanja KN belanja
bélong KN belang di pelipis
blanak ꦧ꧀ꦭꦤꦏ꧀ KN belanak, ikan sungai seperti bandeng, Mugil cephalus
blandar ꦧ꧀ꦭꦤ꧀ꦢꦂ belandar, kayu (balok) yang dipasang melintang untuk penahan (penyangga) atap bangunan
blenthong KN belang
congok belantik, makelar hewan ternak
ébakara ar belalai
genau (ginau) KN belajar
gesau KN belajar
ginau KN belajar
gisau KN belajar
gombèngan belahan kayu yg sudah dipilah
ibakara ar belalai
jadhi belanga besar dr tembaga
jembar atiné belas kasih, pemaaf, sangat sabar;
jembar segarané belas kasih, pemaaf, sangat sabar
kantunan K belakangan, tertinggal
kenthès belantan;
dikenthèsi dipukul dg belantan
kléwah, ngléwah belahan, terbelah, membelah (ttg semangka dsb);
kumléwah seperti belahan;
mak kléwah terbelah seketika
kokop belang
kulak belanja, kulak;
dikulak dikulak;
dikulakaké dikulakkan;
kekulak berbelanja, kulakan;
kulakan kulakan;
kulak warta mencari berita
las cak belas (ttg angka)
lothèng cak belang
luwung dl belantara
mersudi KN belajar, berlatih
milasa belas kasihan kepada, kasihan, membangkitkan belas kasih
mrasudi belajar, berlatih
palimarma ar belas kasih, kasihan kepada...
parimarma ar belas kasih
parimirma ar belas kasih
parman ar belas kasih
pirma KN belas kasihan;
mirma menyayang (dg cara dinasihati agar baik)
piwelas KN belas kasihan
pungkur belakang, kemudian, kelak, yg sudah terjadi (berlalu);
mungkur 1 sudah dilewati (sudah laksana);
sudah pergi (lewat); 2 membelakangkan, meletakkan; 3 meninggalkan: mungkur ing kadonyan meninggalkan (tidak memikir bab/masalah) keduniaan;
kepungkur sudah terlewat, sudah terlaksana, (sudah) duhulu, (sudah) waktu yg lalu;
pungkuran 1 yg ada di belakang; 2 tanah kebon (di belakang rumah), rumah (bagian) belakang; 3 punggung;
pepungkuran 1 menghadap belakang (saling membelakangi); 2 (pergi dsb) satu persatu (satu berjalan ke barat satunya (berjalan) ke timur); 3 belakang rumah (dapur, tanah kebun, dsb)
raga ar belas kasih, cinta kasih, jatuh asmara, gila asmara
raga karana memberahikan, menyebabkan cinta kasih, mengasyikkan
salaba ar belalang
sepèl KN belajar, berlatih (sepak bola)
sigar KN belah, berbelah dua; 2 setengah duit; 3 setengah sen (1/2 sen); 4 tengah: karo sigar ‘dua belah’;
sigar, karo sigar satu setengah;
sigar, telu sigar dua setengah;
nyigar membelah menjadi dua;
sesigar separuh, setengah;
sigaran 1 belahan, yang sudah dibelah; 2 dl dibilang/hitung dg duit setengah (½ duit);
sigar jambé bentuk bibir atas dan bawah yg sama tebalnya dan tertutup rapat dg manisnya;
sigar jantung bentuk bangun/bilahan tombak bentuk keris;
sigar penjalin cincin yg bentuknya seperti rotan dibelah;
sigar semangka dibelah sama
singgat KN belatung, bernga;
nyinggat(i) mengukur kelapa membujur menurut seratnya, mengukur membujur
srenggara ar belaian, bujukan manis, rayuan;
nyrenggara membelai, membujuk manis, merayu;
srenggara macan 1 memaksa, merebut dg paksa; 2 menggertak
taga ar belalang taga
talab KN belajar agama
tlalé KN belalai
tratéyan KN belajar jalan (ttg anak)
walakang KN belakang
Walanda Belanda;
Walanda dhidhong orang Jerman
Walandi K Belanda
walang KN belalang, nama hewan jenis serangga yg bersayap dua lapis dan mempunyai sepasang kaki belakang yg panjang, makanannya daun-daunan atau rumput-rumputan;
malang 1 mencari belalang; 2 seperti belalang;
walang ati 1 jenis belalang yg betina lebih besar daripada yg jantan; 2 walanghati, khawatir malang atèni menyebabkan susah (membahayakan, mengkhawatirkan);
walang gambuh jenis belalang yg betina lebih besar daripada yg jantan dan berwarna hijau;
malanggambuhi suami yg badannya kalah besar dr istrinya;
walang kajeng 1 jenis belalang yg betina lebih besar daripada yg jantan; 2 walanghati, khawatir;
walang kapti 1 jenis belalang yg betina lebih besar daripada yg jantan; 2 walanghati, khawatir;
walang kapa sejenis tupai tapi bisa melayang;
walang karep 1 jenis belalang yg betina lebih besar daripada yg jantan; 2 walanghati, khawatir;
walang kayu 1 jenis belalang yg betina lebih besar daripada yg jantan; 2 walanghati, khawatir;
walang sangit jenis belalang kecil-kecil (menjadi hama padi) yg baunya sangit, belalang padi;
walang tyas ar 1 jenis belalang yg betina lebih besar daripada yg jantan; 2 walanghati, khawatir
wancak ar belalang;
wancak driya cemas, khawatir, gelisah;
wancak suji pagar besi
wangkai ar belakang
welang KN belang, belang-belang (putih seling hitam)
welas KN belas kasihan, iba, sayang, mempunyai rasa kasihan kepada orang lain;
diwelasi dikasihani, disayangi, dibelaskasihani;
melas menyebabkan rasa belas kasihan;
memelas menimbulkan belas kasihan, menaruh belas kasihan, pantas dibelaskasihani, belas kasih;
piwelas belas kasihan, sayang;
welasan memiliki sifat belas kasih, mudah iba, mudah merasa belas kasihan;
kamiwelasen sayang sekali, iba sekali;
welas arsa belas kasihan;
welas asih memiliki belas kasihan serta kasih sayang;
m(e)las asih (mlas ayun, mlas arsa) 1 kasihan, menimbulkan rasa belas kasihan, menaruh belas kasihan, belas kasih kepada; 2 minta dibelaskasihani;
welas ayun belas kasih
wilasa, sih wilasa KN belas kasihan;
milasa belas kasih kepada, membangkitkan belas kasih terhadap
wingking K belakang
Wlanda Belanda
wlandi K Belanda
wuntat ar belakang, kemudian, kelak
wuri ar belakang;
diwuwuri (diwuri-wuri) dilestarikan (tentang adat kebiasaan yg telah dilakukan oleh nenek moyang), dimuliakan;
kawuri yg lalu, yg lampau;
wuri-wuri lagi, sedang
bebel, kebebelan dl KN 1 tersumbat; 2 tdk suka memerhatikan
jaga béla algojo
kabèlan gemar sekali terhadap makanan
kebrèbèlan diberi sedikit-sedikit, turut mendapat bagian sedikit-sedikit
patbelas empat belas, 14
tabela cak KN peti mati
tebela KN peti mati
tembelang, pating tembelang KN tdk rata (ttg cat)
terbela KN peti mati
trebela KN peti mati
trèmbèlané ks kata umpatan