lurus lurus
lempeng lurus
lenceng lurus
kamilurusen semakin menderita atau parah kemudian mati
kemlurusen semakin lama semakin kurus krn mengenas dsb
aceng, ngaceng ereksi, tegak (ttg kemaluan laki-laki), lurus dan kaku;
acengan (ngacengan) mudah ereksi, mudah tegak
angklung, angklung-angklung KN tinggi dan lurus, semampai (ttg tubuh manusia)
anjur, manjur ar 1 lurus ke depan, menonjol; 2 mujarab (ttg obat)
bèncèng dl KN 1 miring; 2 tdk lurus;
bèncèng cèwèng beda pendapat, bingung
bener 1 lurus; 2 tepat, pas; 3 tdk salah, tdk meleset; 4 tdk miring ttg arah dan ukuran; 5 nyata;
sabeneré 1 senyatanya; 2 berdasarkan keadilan; 3 memang begitu;
mbeneri 1 melakukan hal yg benar; 2 mengadili; 3 kebetulan;
bebeneran 1 pengadilan; 2 ketetapan pengadilan;
kebener 1 kebetulan, keberuntungan, pas; 2 terhitung saudara;
kebeneran 1 kebetulan; 2 sudah benar
blencung, mblencung KN 1 berjalan dg pandangan lurus ke depan; 2 kotoran ayam yg lembek dan berbau menyengat
bluju, mbluju KN 1 panjang bulat tdk diketahui ujung pangkalnya; 2 bersahaja/lurus hati
burus KN 1 lurus; 2 tulus hati, jujur
cekédhong, nyekédhong KN menekuk dan tdk lurus (ttg tangan)
clénthot tdk lurus (ttg garis);
nylénthot menggaris tdk lurus;
keclénthot tdk sengaja menggaris tdk lurus
clèthot, nyléthot tdak lurus (ttg garis)
dhéngkol bengkok, tidak lurus
dhrèngkol KN menonjol ttg cabang dsb, tdk lurus ttg tangan dsb
dlodor, ndlodor KN besar panjang; panjang lurus
dlojor, ndlojor KN panjang lurus
dlujur, ndlujur KN 1 lurus (ttg tangan); 2 maju tanpa menoleh-noleh ‘tengok kanan tengok kiri’
égoh, égoh-égoh bergerak ke kanan dan ke kiri ttg badan krn kakinya tdk lurus (cacat)
ékor-ékor berjalan dg kaki yg tdk lurus
érul, ngérul KN menceng, tdk lurus
galur 1 alur, galur; 2 kayu lurus sbg penyangga alas dipan; 3 kayu sbg penyangga dinding yg terbuat dr papan; 4 kayu bulat utk penyangga agar mudah dimasukkan;
nggalur 1 terlihat panjang urutannya; 2 panjang sekali ceritanya; 3 panjang mengalun suaranya (ttg suara penyanyi )
gantas 1 keras ttg suara; 2 lurus (arah peluru);
gantasan arah peluru dsb
gécot KN tdk lurus, tdk bundar
jejeg 1 lurus, tegak, tdk miring; 2 posisi 90 derajat; 3 tdk berubah, tdk meleset, adil; 4 diterapkan sesuai dg seharusnya tdk kurang tdk lebih;
njejegaké menjadikan lurus, membenahi spy tegak lurus;
kejejegen sangat lurus, terlalu tegak;
ora jejeg pikiré gila, stres
jepaplang, njepaplang (nyepaplang) dl posisi kedua tangan terbuka lurus ke samping
jlujur cak posisi tangan tegak lurus, berjalan lurus terus tanpa menoleh
jujur 1 lurus; 2 jujur
njujur 1 sesuai yg diinginkan, 2 mengikuti;
dijujuraké disesuaikan yg benar
jungok dl duduk bersandar kakinya diluruskan
jurus lurus;
jurusan tujuan, arah
kenceng 1 kencang; kuat; 2 lurus ttg garis; 3 cepat ttg angin;
pakenceng uang tanda jadi;
dikencengi diperkuat
kènger terpelintir, tertekuk miring, tidak lurus
lantas 1 panjang dan lurus; 2 lurus dan benar; 3 kuat (ttg suara)
leres 1 tepat; 2 lurus, benar;
keleres kebetulan, termasuk
men cak KN jujur, lurus hati, benar, dg sungguh-sungguh
mlèmpèng dl KN melenceng, tdk lurus, membuat jadi pipih tipis (papan)
mlénthong dl KN bengkok, tdk lurus (utk dinding)
mlétho KN tdk lurus (misalnya dalam membuat garis)
mléthos KN tdk lurus
mungkruk KN 1 menumpuk tinggi (utk tanah, nasi yg di piring); 2 punggungnya tegak lurus (waktu duduk, berdiri); 3 mantap hatinya
ngélo KN tdk lurus (ttg kayu)
ojong, diojong (diemban ojong) KN digendong dg cara dua kaki diselonjorkan/duduk dg kaki terjulur lurus ke depan (utk bayi)
pathèngkol KN tdk lurus (cabang pohon)
pèncèng, mèncèng KN menyerong, tdk lurus, bergeser dr as tengah
péncos KN serong, tdk lurus;
méncos menyerong;
méncas-méncos 1 tdk pas, tdk tepat; 2 erot utk mulut
pléngkok, pating pléngkok KN (semua) bengkok-bengkok tdk lurus (kencang)
préthot, pating préthot dl KN semua (banyak) bengkok, semua (banyak) yg tdk lurus ttg garis
purus KN 1 letak tiang dsb yg menancap pada lubang batu sendi atau sengkang (belandar, salah satu rangka rumah); 2 dl cabang atau ranting kayu yg berdiri lurus banyak, bisa dipotong kemudian ditanam (ttg kayu waru, kelor, dsb)
ramping KN 1 ramping, kecil tinggi (panjang) tetapi serba halus dan baik (ttg tubuh, tangan, dsb); 2 lurus, rata halus tdk ada yg menganjur; 3 halus serta baik (ttg kalimat, karangan, dsb); 4 perkara-kara yg tinggi, rumit;
ngrampingaké 1 menghaluskan/memperbaiki (karangan, tulisan, dsb); 2 mengecilkan (ttg badan)
réngkol, réngkol-réngkol cak KN bengkok-bengkok (garis yg tdk lurus, berombak)
réngkong, réngkong-réngkong dl KN bengkok-bengkok tdk lurus (garis, garisan)
sènter dl KN lurus, tengah, pas;
nyènter membuat lurus dg garis tengah sbg pusatnya (garis, rumah, dsb)
siku KN 1 siku (alat menggambar), sudut siku-siku 90 derajat, tegak lurus; 2 sejenis garisan berbentuk huruf L dan T (alat tukang kayu);
nyiku menyipatkan dg siku;
sikon berbentuk siku, papan dsb (bangun siku tegak alat menggambar dsb)
sipat KN 1 garis lurus; 2 tali sipat; 3 lurus dg, lempang; 4 palit mata;
nyipat 1 melurus, meluruskan dg; 2 memasang sipat spy lurus;
nyipataké meluruskan, mengarahkan sipatan penyipat, alat penyipat, yg disipat (diluruskan);
sipat banyu rata seperti permukaan air (leper);
sipat gantung garis tegak lurus;
sipat kuping berlari tunggang langgang
srapat, nyrapat KN melihat lurus tidaknya, mengira-ira dg melihat di mukanya, melihat sekejap akan mengetahui sifatnya;
srapatan selayang pandang, sekejap mata, tdk jelas (ttg cara melihat), hanya mengira-ngira
sruwag, pating sruwag KN mengurai tdk lurus atau halus (ttg rambut)
teger dl KN 1 kokoh; 2 lurus;
ditegeri dikukuhkan